ppm คืออะไร ???

หน่วยวัด ppm และ ppt คืออะไร


ถ้าพูดถึงเรื่องหน่วยวัด ppm และ ppt  หลายท่านที่มีความรู้อยู่แล้วอาจตอบได้เลยว่าคืออะไรและมีความเกี่ยวข้องกับการทำงานหรือการใช้ชีวิตประจำวันอย่างไร   แต่หลายท่านอาจไม่แน่ใจในคำตอบ  ในที่นี้จะได้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว

1.Part Per Million (ppm) หมายถึง หนึ่งส่วนในล้านส่วน(1 ใน 1,000,000) หน่วยวัด PPM ที่เรามักจะพบเจอส่วนใหญ่แล้วจะเป็นเรื่องของสิ่งแวดล้อมในงานอุตสาหกรรมหรือตามหน่วยงานต่างๆ เช่น การวัดค่ามลพิษทางอากาศ หมายถึงส่วนของปริมาณก๊าซพิษในปริมาณของอากาศล้านส่วน หรือปริมาณของตัวถูกละลายในสารละลายล้านส่วน นั่นเอง

2. Part Per thaosand (ppt) หมายถึงหนึ่งส่วนในพันส่วน(1 ใน 1,000) เป็นหน่วยที่ใช้ตวง  ซึ่งจะมีความหมายเดียวกันกับ ppm แต่จะมีสัดส่วนที่มากกว่า

หลายคนอาจสามารถตอบได้ตั้งแต่ต้นทันทีว่า  ppm. นั้น เท่ากับ mg/l (ซึ่งถูกต้อง แต่ขอเน้นว่าเฉพาะในเรื่องความเข้มข้นของมลพิษน้ำเท่านั้น) อย่างไรก็ตาม บางคนเมื่อถูกถามต่อไปว่า ทำไมถึงเท่ากัน อาจตอบไม่ถูก เพราะจำว่ามันเท่ากันเท่านั้น ดังนั้น เพื่อเพิ่มความเข้าใจ ในที่นี้จะพิสูจน์ให้เห็นว่าทำไม ppm. ถึงเท่ากันกับ mg/l
จากนิยามข้างต้นสรุปง่ายๆ ดังนี้
ppm. คือ  1/10^6(สิบยกกำลัง6)
ส่วน mg/l  คือ ปริมาณสาร (mg)/ น้ำ 1ลิตร
และเนื่องจากคุณสมบัติของน้ำ(น้ำกลั่น) ในทางปฏิบัติโดยทั่วไปแล้ว น้ำ 1 ลบ.ม.หนัก 1 ตัน หรือ 1,000 กิโลกรัม (kg) และน้ำ 1 ลบ.ม. เท่ากับ 1,000 ลิตร นั่นหมายความว่า น้ำ 1 ลิตรหนัก 1 kg
จาก mg/l ข้างต้น แทนค่า น้ำ 1 ลิตร ด้วย 1 kg จะได้  mg/kg
และจากการแปลงค่า prefix ของหน่วย คือ 1 kg เท่ากับ 10^6 mg แทนค่าได้  mg/10^6 mg เมื่อตัด mg ทั้งเศษและส่วนออก จะได้ 1/10^6
จะเห็นได้ว่า เฉพาะในกรณีความเข้มข้นของมลพิษน้ำนั้น mg/l  จึงเท่ากับ ppm. สำหรับหน่วยความเข้มข้นของมลพิษอากาศ คงไม่โชคดีเหมือนของมลพิษทางน้ำ (mg/l = ppm.)

ppm = part per million

1 mg  = 0.001 g
1 kg = 1000 g

กรณีของน้ำ ซึ่งเราจะนิยามให้ ความหนาแน่นของน้ำมีค่าเท่ากับ 1 g/ 1 ml
ดังนั้นน้ำ 1 ลิตร (liter) = 1000 ml จะมีน้ำหนักเท่ากับ  1000 g = 1 kg

ดังนั้น 1 mg ต่อ 1 kg  ถ้าทำเป็นหน่วย mg เหมือนกัน  จะเท่ากับ 1 mg  ต่อ 1000 x 1000 mg = 1 mg ต่อ 1,000,000 mg

หรืออีกความหมายคือ

1 mg  = 10^-3 g
1 kg = 10^3 g

ซึ่งก็คือห่างกัน 1,000,000 ส่วน


ทำความเข้าใจเกี่ยวกับ ppm

คำว่า ppm นั้นย่อมาจาก parts-per-million หรือหนึ่งในล้านส่วน ถ้าเราแปลง ppm เป็นตัวเลขนั้นหมายถึง 1 ÷ 1,000,000 = 0.000001 = 10^−6 (สิบยกกำลังลบ6)

ตัวอย่าง หากเราบอกว่านาฬิกาเรือนหนึ่งมีค่าความผิดพลาดอยู่ที่ 20 ppm วินาที นั้นหมายความว่าเวลาเราดูเวลาจากนาฬิกาเรือนนี้จะมีโอกาสที่เวลาจะเดินผิดพลาดได้ 20 วินาที จาก 1 ล้านวินาที
ถ้าคิดต่อว่าถ้าเทียบแล้ว 1 วันแล้วเวลาเดินผิดไปกี่วินาทีเราสามารถคำนวณได้ว่า
86400 x (20 ÷ 1,000,000) = 1.728
นั้นแสดงว่าค่าความผิดพลาดที่ 20 ppm วินาที ทำให้เวลาเดินผิดพลาด 1.728 วินาทีต่อวันนั้นเอง

นอกจาก ppm แล้วยังมี
ppb (parts-per-billion, 10^−9, 1 ÷ 1,000,000,000) หนึ่งในพันล้านส่วน
ppt (parts-per-trillion, 10^−12 , 1 ÷ 1,000,000,000,000) หนึ่งในล้านล้านส่วน
ppq (parts-per-quadrillion, 10^−15, 1 ÷ 1,000,000,000,000,000) หนึ่งในพันล้านล้านส่วน

ขอบคุณที่มา : https://www.ba-na-na.net/tag/ppm

Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Cool Number
บทความเรื่อง  Thermocouple VS RTD